ओझेल भित्रका सचेतना अभियान

समाचार

SOCIAL PIXEL

पर्यटन

के गर्नु पर्ला दानापुर ताललाई अगाडी बढाउन ?

१८ कार्तिक कपिलबस्तु ।  बाणगंगा नगरपालिका–८ मायादेवी रङ्गशाला नजिकै रहेको ओशो तथागत ध्यान आश्रम पर्यटकीयको रुपमा राम्रो गन्तव्य बन्दै मानव चेतनाको द्वार खोल्ने पवित्र धार्मिक केन्द्रको रुपमा स्थापित हुँदै गएको छ । मावन जगतका समस्याहरु तनाव व्यवस्थापन, धार्मिकता एवं धर्म दृष्टिकोणको ज्ञान भित्र रही शान्ति, मेलमिलाप, धैर्यता, पारिवारीक व्यबस्थापन समेतमा सहयोगी वन्ने यो आश्रम सुन्दर एवं मनमोहक भई पर्यटकीय क्षेत्रका परिचित भएको छ ।    

प्राकृतिक सौन्दर्य समेत कायम हुदै यो आश्रम कपिलबस्तु जिल्लाकै नमुना बन्न थालेको छ । स्वामी गगनले भन्नुभयो –‘ओशो एउटा दर्शन हो । ओशो जिवन जिउने  र मर्ने कला हो । यो प्रत्येक धर्मलाई सम्मान गर्नुको साथै यसको ध्यानले हामीलाई विभिन्न कुराहरु सिकाउँछ, जस्तै आनन्दित बनाउँछ, पिडा हटाउँछ, मनलाई शान्त बनाउँछ र सकारात्मक सोचको विकास गर्दछ ।’  हो यसरी सकारात्मक सोचको साथ स्थानिय अगुवा र स्वामीहरुको स्वेक्षिक लगानी र उहाँहरुकै पहलमा वि.स.२०७२ सालदेखि सुरु गरिएको ओशो आश्रम छोटो अवधिमा नै यस क्षेत्रको स्वरुप नै परिवर्तन गर्न सफल भएको छ । 

पछिल्लो समयमा विभिन्न किसिमको तनाव र पिडामा भएका मनिसहरु यस आश्रममा आफ्नो पिडालाई भुल्न र मनोरम प्राकृतिक वातावरणमा रमाउनको लागी भए पनि यस ओशो आश्रममा आउने गरेको बाणगंगा–८ बोर्डगाउँ निवासी स्वामी रामनारायण चौधरीले जानकारी दिनुभयो । करिब दुई बिगाह क्षेत्रफलमा फैलिएको सुन्दर ओशो आश्रममा हरेका विहान वुद्धम शरणम गच्छामीका प्रार्थनावाट सम्पूर्ण ज्ञात तथा अज्ञात वुद्ध पूरुषहरुको प्रार्थना सगै योग तथा ध्यान विधिको प्रयोग र हरेक साँझमा शिव, राधाकृष्ण, वुद्ध,ओशो, शिवपुरी वावा लगायतका वुद्ध पूरुषहरुको आरती उत्सव हुने गर्दछ ।  योग तथा ध्यानमा  आउने ध्यानीहरुको घुईचो लाग्ने गर्दछ । यस ठाउँमा आउँदा छुट्टै आनन्दको अनुभुति हुने भएकोले पनि यस ठाउँमा पछिल्लो समय पर्यटकहरुको राम्रो गन्तब्य बन्दै गएको स्वामी रामनारायण चौधरीकोे भनाई रहेको छ । 

 

 

यसरी यस ठाउँमा दिनहुँ पर्यटकहरुको आगमन संगै यस क्षेत्रको छुट्टै चहलपहल हुन सुरु भएको छ । पर्यटकहरुले यहाँ आएपछि एकन्त आफ्नै ठाँउमा आएको जस्तो महसुस गर्छन् । जहाँ मानिसलाई चाहिने शुद्ध हावापानीको व्यवस्था र बस्नाको लागी आवास पनि व्यवस्था रहेको गगन स्वामीले बताउनु भयो । ओशो आश्रम भित्र पंचशिल मन्दीर, गुरु र चेलाको उपनिषद विम्व झल्कने मूर्ति आगन्तुकको ध्यान केन्द्रीत गर्दछ ।  यसरी मनै लोभ्याउने यस आश्रम भित्र आत्यन्तै कलात्मक रुपमले निर्माण गरिएको शिवा मूर्ति र पार्कभित्रको मनोरम दृश्यहरुले जो कोहीलाई घण्टौ बसेर चिहाउँदा छुट्टै आनन्दको र अध्यात्मिक उर्जाको अनुभुति महशुस हुन्छ । यही अध्यात्मिक उर्जाका कारण आश्रममा पर्यटकहरुको अगमन हुने गरेको आगन्तुक वताउछन् ।  अन्य आश्रमभन्दा यस आश्रमको छुट्टै पहिचान र महत्व बोकेको छ । बाणगंगा आफैमा आध्यात्मीक क्षेत्र र प्राचीन भागिरथी नदि हालको बाणगङ्गा नदिको किनरमा आश्रमले बाणगंगा नगरपालिकाको सुन्दरता झल्काउन थप योगदान गरेको छ । 

हुन त यस ठाउँमा भगवान रामचन्द्रले बनवासमा रहँदा पानीको समस्या देखि बाण प्रहार गरि पानीको मुल फुटेर गंगाको रुपमा परिणत भई बाणगङ्गा नदिको नामाकरण पनि यस ठाउँमा गरिएको विभिन्न किमदन्तीहरु रहिआएको छ । यही बाणगंगा नदीको उद्गम स्थाल देखि विभिन्न शांन्ख्य दर्शनका प्रणेता महर्षी कपिलमुनिको तपोभूमि, श्रृङ्गिघाट, मधुवनधाम, कपिलधाम, रामदतुवीन, शिवा पर्वती गुफा, लक्ष्मणघाट जस्ता धार्मिक केन्द्र भएको ठाउँमा ओशो आश्रम निमार्ण संगै यस क्षेत्रको विकास गर्न सहज र सरल भएको गगन स्वामीको भनाई रहेको छ । स्वामी गगनले वाणगंगा नगरपालिकाको उत्तरी क्षेत्र धामै धामले भरिएको उर्जाशिल क्षेत्र भएकोले यस क्षेत्र वनगाई देखि पिपरा सम्मको क्षेत्रलाई चारधाम क्षेत्र घोषणा गरी समन्वयात्क ढंगवाट विकास गर्न सके पर्यटन प्रवद्र्धन समेत भई रोजगारीका क्षेत्र वढ्ने वताउनु हुन्छ । अहिले ओशो आश्रममा दैनिक करिब एक सय भन्दा बढी मानिसहरु आउने जाने गर्दछ । यस आश्रमलाई अझै सुन्दर र व्यावस्थित बनाउँदै लैजाने योजना रहेको स्वामी आनन्द बैरागीले जानकारी दिनुभयो । उहाँले वडा, नगरपालिका संग सहकार्य गर्दै यस क्षेत्रको थप पर्यटकीय गन्तब्य बनाउनको लागी आगडी बढ्ने गुरु योजना रहेको बताउँनुभयो । 

त्यस्तै गगन स्वामीले यस ओशो पार्कको अझ पुर्वाधारको विकास गर्नुको साथै संसारभरका सन्यासीहरुको राम्रो गन्तव्य बनाउने उद्देश्य रहेको बताउँनुभयो । उहाँले यस आश्रममा अझ बुद्ध, शिवा, कृष्ण, ओशो, स्वामी आनन्द, गुरु ननक,  रामकृष्ण सहित विभिन्न गुरुहरुको मन्दिर तथा मुर्तिहरु स्थापना गर्ने अगामी योजना रहेको जनकारी दिनुभयो । आजभोली ३ वाट विहान, दिवा र सन्ध्यामा ध्यानहरु चलिरहेको बताउँदै गगन स्वामीले यसलाई ६ वटा सेसनमा ध्यान चलाउने योजना भैरहेको जनकारी समेत दिनुभयो । यसरी आफुलाई जिवनमा आनन्दित बनाउँनु छ र मनमा शान्ति तुल्यानु छ भने  ओशो आश्रम र यस भित्रको सुन्दर पार्कको अवलोकन गर्ने अवसर छ र प्रत्येकको भाव शुद्धि गर्न सहयोग पु¥याउन सक्नेमा सहयोगी हुने विश्वास रहेको स्वामी ध्यान गगन वताउनु हुन्छ ।

विदेश

बढ्दो इरान - अमेरिका द्धन्द

चार महिनापछि पनि अष्ट्रेलियाको जंगलमा लागेको डढेलो नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । अष्ट्रेलियाको जंगलमा लागेको डढेलो निकै खतरनाक स्तरमा पुगिसकेको छ । गत सेप्टेम्बरदेखि लागेको यो डढेलोले मानिस र जनावरलाई भयानक रुपमा प्रभावित पारेको छ ।

डढेलोका कारण अहिलेसम्म २५ जनाभन्दा बढीको मृत्यु भएको छ भने दुई हजार ५ सय घरहरु नष्ट भएका छन् । त्यसैगरी गाइवस्तुसँगै जंगलमा रहेका हजारौं कंगारू तथा अन्य जनावर डढेलोले सखाप भई करिब पचास करोड पशुपंक्षीको मृत्यु भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरुले जनाएका छन् ।

यो डढेलो अष्ट्रेलियाको भिक्टोरिया र न्यू साउथ वेल्सको तटीय इलाकामा सबैभन्दा धेरै फैलिएको छ । न्यु साउथवेल्स राज्यको एक सय ४६ स्थानमा डढेलो लागिरहेको छ भने कैयन् बस्तीहरु आगलागीका कारण सखाप भएका छन्। भिक्टोरियाको स्थिती थप भयानक छ । न्यू साउथ वेल्सको मध्य–उत्तरी इलाकामा सबैभन्दा धेरै जनावरको बसोबास छ । तर जंगलमा लागेको आगोका कारण उनीहरुको जनसंख्यामा भारी गिरावट आएको छ । राजधानी क्यानबेरा, सिड्नी, मेलवर्नजस्ता शहरको हावा निकै प्रदुषित रहेको विशेषज्ञले बताएका छन्। मानिसहरु घर छोडेर शरणार्थीको रुपमा बस्न बाध्य छन्  । मृतकको संख्या लगातार बढिरहेको छ । अष्ट्रेलिया सरकारले थुप्रै इलाकामा संकटकालको घोषणा गरेको छ । यो डढेलोले अस्ट्रेलियाको करिब ६३ लाख हेक्टर क्षेत्रफलमा प्रभाव पारेको छ।

तीब्र गतिको हावाका कारण आगो थप फैलिएको छ । बढ्दो तापक्रमका कारण अग्नी नियन्त्रणमा खटेका समूहले  ठूलो समस्या व्यवहोर्नुपरेको छ । थुप्रै स्थानमा तापक्रम ४५ देखि ४७ डिग्रीसम्म पुगेको छ । पछिल्लो चार महिनादेखि वर्षा समेत नभएका कारण चर्को घामले डढेलो विस्तार हुँदै गएको छ।

ग्रामीण अग्नि नियन्त्रकले मात्र यसको समाधान गर्न नसक्ने जनाउँदै सरकारले सेना समेत परिचालन गर्यो। यद्यपी आजसम्म डढेलो नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन।

विष्णु राना मगर

महासचिव-भारतीय राष्ट्रिय मगर समन्वय समिति

सचिव -अन्तर्राष्ट्रिय मगर संघ

भारतीय राष्ट्रिय मगर समन्वय समितिका महासचिव रहेका विष्णु राना मगर सिक्किमका स्थानीय वासिन्दा हुन । समग्र मगर समुदायलाई हक अधिकार एवम् सचेतना फैलाउँदै भाषा, संस्कृति पहिचानका लागि भारत सरकारसँग आवाज उठाउँदै आइरहेका छन् विष्णु राना मगरले ।  सिक्किम सरकारका सूचना तथा सम्पर्क विभागका सहायक निर्देशक रहेका राना दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय मगर सम्मेलनबाट सचिव बनेका छन् । भारतीय मगरहरुका विषयमा केन्द्रीत रहेर हाम्रो गोरेटोले  सचिव रानासँग गरिएका कुराकानीका केही अंशहरुः

यहाँ सिक्किम सरकारको स्थायी कर्मचारी पनि हुनुहुन्छ, सिक्किममा मगरहरुको कुरा कसरी उठाउनु भएको छ ? सर्वप्रथम हामीले मगरका माग जनजातिमा समेट्नलाई मगर संघको माध्यमबाट सरकारसँग मागहरु राख्दै आएका छौं । सिक्किम सरकारले मगरहरुलाई आधारभूत सुविधा र सहुलियत त दिएकै छ । जस्तै सिक्किम सरकारले विभिन्न भाषामा मुख पत्र प्रकाशन गर्दछ । पछिल्लो समयमा सिक्किम सरकारले आफ्नो गतिविधि र कार्यक्रमका बारेमा मगर भाषामा पनि प्रकाशन गरेको छ । जस्ले मगर समुदायसँग सरकार पुग्न  र मगरहरु सरकारसम्म पुग्नका लागि कोशेढुङ्गा सावित बनेको छ ।  त्यसो भए सिक्किम सरकारले मगरहरुलाई समानुपातिक प्रतिनिधित्व हुने गरी के कस्ता व्यवस्थाहरु गरेको छ ? सिक्किम सरकारले सन १९९५ देखि मगर भाषालाई राज्य भाषाको रुपमा मान्यता दिएको छ । मगर भाषा लगायत राई, गुरूङ, तामाङ, शेर्पा, नेवार लगायत जातिका भाषालाई सिक्किम सरकारले राज्य भाषाको मान्यता दिएको छ । यदि सिक्किम सरकारको संसदमा कुनै मगरले जितेर जान्छ भने सरकारले नै दोभाषेको समेत व्यवस्था मिलाइ दिएको छ । सन २००४ देखि मगरहरुको बाहुल्य भएको ठाउँमा मगर भाषाको पाठ्यक्रम तयार गरी विद्यालयहरुमा पठन–पाठन गर्नेसमेत व्यवस्था गरेको छ । अहिलेसम्म सिक्किममा ३७ वटा स्कूलमा कक्षा ८ सम्म मगर भाषामै शिक्षा प्रदान भइरहेको छ । त्यसैगरी ९ र १० को लागि ऋद्यक्भ् बाट मान्यता लिई अघि कक्षा बढाउन प्रयत्न गर्दैछौं । त्यसको लागि सिक्किम सरकारको शिक्षा विभागमा अन्तरगत भाषा निर्देशानलय खुलेको छ । त्यसले स्टेट युनिभर्सिटिसंग समन्वय गरी दुर शिक्षाको माध्यमबाट पढाई सुरु भएको छ । पछि स्नातक तहसम्म पु-याउनलाई हामी पहल गरिरहेका छौं  । र सरकारले पनि हाम्रो मागलाई सम्बोधन गर्ने संकेत पाएका छौं । त्यसैगरी भारतको पश्चिम बंगालमा पनि त्यहाँको सरकारले कालिङपोङ,  दार्जिलिङमा मगर विकास बोर्ड गठन गरेको छ त्यहाँ पनि मगरका भाषा, संस्कृति विकास एवम् पहिचानको विषयमा काम भइरहेको छ । भारतमा मगरहरुलाई सरकारले कुन स्थानमा अधिकार दिई राखेको छ ? भारत सरकारले मगरहरुलाई पनि सम्मानजनक तरिकाले राखेको छ । अझ  हामी भारतमा जनजातिको मान्यताको लागि आवाज उठाइरहेका छौं । भारत सरकारले मगरहरुलाई अहिलेसम्म जनजातिको मान्यता दिइएको छैन । जब सरकारले मगरहरुलाई पनि जनजातिको मान्यता दिन्छ त्यसपछि मगरहरुलाई पनि भारत सरकारबाट नैंसर्गिक अधिकार प्राप्त हुन्छ । हरेक सहुलियत र सुविधा पाइन्छ । सिक्किममा त मगरहरुको मूल थलो नै हो भनिन्छ नि ? हो, मगरहरु सिक्किममा धेरै पहिलादेखि बस्दै आएका थिए । विभिन्न इतिहास विदहरुको कथन र लेख्य दस्तावेज अनुसार मगरहरुको आफ्नै मगर जोङ्ग, मगर गढी, मङसरी जस्ता जनपथ राज्यहरु थिए । सन १६४२ पछि भुटिया  राजाहरुसँग मगर राजाहरु हारेपछि मगरहरुको राजकाज क्षत विक्षत भयो र कोही नेपालतिर लागे कोही अन्य मुलुकतिर लागे तर अझै पनि मगरका राज खलककै रुपमा अवशेषहरु बाँकी नै छन् ।  भारतीय मगरहरुले संस्कार कसरी मान्नु हुन्छ ? भारतीय मगरहरुले विशेषतः भान्जाहरुद्वारा नै कर्म काण्ड गर्ने चलन छ । कर्मकाण्ड संस्कार चलाउदा e';fn, झाँक्रीहरुद्वारा गराइन्छ । मगरहरु प्राय गरी प्रकृतिवादी हुन र बोन धर्म प्रति आस्था राख्दछन् तर पछिल्लो समयमा बुद्ध धर्म संस्कार मान्नेको संख्या पनि थपिएका छन् ।  त्यसैगरी मगरहरुको आफ्नै खालको कला संस्कृतिहरु छन् । जन्मिदाको दिन गर्ने संस्कार, न्वारनको दिन गर्ने संस्कार, विहेमा गरिने संस्कार, मृत्यु पश्चात गरिने संस्कार अन्य जातिको भन्दा फरक छ । जन्मेको ७ वा ९ दिनमा न्वारन गरेर नाम दिने, ५÷६ महिनामा भात ख्वाई गरिने जस्ता मगर संस्कृति अनुसार गर्दछन् ।  सिक्किममा मगरको लागि सामाजिक संरचनामा संघसंस्था संचालन प्रक्रिया के कस्तो रहेको छ ? सिक्किम मगरहरुको एउटा संस्था छ अखिल सिक्किम मगर संघ यसको स्थापना गर्न सन १९३९ सालमा केही मगर बुद्धिजिवीहरुले कोशिष गर्नु भएको रहेछ तर यो संस्थालाई सायद राजनीतिक वातावरण नमिलेर या मगरहरुले नै ध्यान नदिएर हो दर्ता हुन सकेन । लामो समयपछि  मगरहरुले आफ्नो पहिचान बचाउन साथै  शैक्षिक तथा आर्थिक एवम् राजनीतिक रुपमा स्थापित हुन आवश्यक पर्ने भएको महशुस गरी  १९९३ अगस्त १४ मा  स्थापना गरेका थिए । जसको संस्थापक अध्यक्ष गोविन्द थापा हुनुहुन्थ्यो र म पनि पश्चिम जिल्लालाई प्रतिनिधित्व गर्ने गरि सचिवको रुपमा कार्यसमितिमा रहेको थिए । म त्यस बेलादेखि मगर संघमा सक्रिय रुपमा आबद्ध छु । त्यसैगरी भारत राष्ट्रिय समन्वय समितिमा पनि सक्रिय रुपमा क्रियाशील छु । भारतका विभिन्न ठाउँ दार्जिलिङ्ग, कालिङपोङ, अरुणाञ्चल आदि जस्ता ठाउँहरुमा मगरहरुका विभिन्न समिति छन् । त्यस्तै पश्चिम बंगाल , आसाम,  नागाल्याण्ड, त्रिपुरा, मरहाराष्ट्र, लगायतका ठाउँहरुमा मगरहरुको बसोबास रहेको छ । ति  सबैलाई समन्वयन गर्नको लागि भारत राष्ट्रिय मगर समन्वय समितिले काम गरिरहेको छ ।  मगर भाषा शिक्षामा सिक्किम सरकारले सहयोग गरेको रहेछ, सरकारले बजेट के कति छुट्टाएको छ ? सिक्किम सरकारले जुन स्कूलमा मगर विद्यार्थी धेरै छन् त्यहाँ शिक्षक नियुक्त गर्ने गरेको छ । अन्य साधारण शिक्षकहरुलाई जस्तै मगर भाषाका शिक्षकलाई पनि समान सेवा सुविधासहित सरकारले नै छान्ने गरेको छ । मगर भाषाका शिक्षक पनि सरकारकै कर्मचारीको रुपमा नियुक्त हुन्छ । त्यसैगरी मगर संग्राहलय पनि सरकारले नै स्थापना गरि दिने भनेको छ ।  सिक्किममा मात्र नभई सरकारले विभिन्न ठाउँ ठाउँमा मगर समुदायको बस्ती रहेको ठाउँहरुमा मगर विकास बोर्ड गठन गरि आर्थिक र सामाजिक स्तर उठाउन र मगर भाषा संरक्षणको काम पनि सरकारले नै गर्दै आएको छ । सिक्किम तथा समग्र भारतमा पनि मगरले सरकारको सचिव पदसम्म जागिर खाएका छन् । अन्यमा डाक्टर, इन्जिनियरहरु पनि थुप्रैको संख्यामा छन् ।  सरकारले समुदायको लागि आर्थिक रुपमा स्तर उठाउन विभिन्न खालका योजनाहरु पनि लिएको छ । मगरहरुले त्यसको सुपरभिजन मात्रै गर्दै आएका छौं । अब तपाईहरुको सरकारसँगको माग के छ त ? सरकारसंग हाम्रो प्रमुख माग नै मगरहरुलाई जनजातिमा सूचिकृत गराउन पहल गर्नु  हो । भारतमा जनजातिमा सूचिकृत हुनासाथ भारत सरकारले उपलब्ध गराउने हरेक सुविधाहरु र सहुलियतहरु मगरहरुले पनि प्राप्त गर्न सक्नेछन् । राजनीतिक, शैक्षिक एवम् प्रशासनिक क्षेत्रमा समेत उच्च पदमा हामी निसर्त प्रतिस्पर्धा गर्न पाउँछौं । जनजातिहरु जति छन् ति सबैलाई समान अवसर हुन्छ । त्यसबेला समानुपातिक प्रतिनिधित्वको आधारमा मगरहरुको भागमा पनि आरक्षणको कोटा पर्दछ । सरकारी निकायबाट अहिले जनजातिका रुपमा मान्यता प्राप्त गर्न मगरहरुको आफ्नो छुट्टै भाषा, धर्म, संस्कार, संस्कृति, रितिथिति, रहनसहन, परम्परा फरक छ कि छैन भनेर मगरहरुकै विषयमा नै अध्ययन, अनुसन्धान र अनुगमन गरिरहेका छन् ।  अन्त्यमा केही भन्नु छ कि ? विशेष गरी नेपाल प्राकृतिक क्षताले भरिपूर्ण देश हो । यहाँका आदिवासी जनजातिहरुका भाषा, कला, संस्कृति देख्दा मलाई अत्यन्तै रमाईलो लाग्छ । यहाँका जनजातिहरुको शैली, स्वभाव र आत्मियता अत्यन्तै राम्रो लाग्छ त्यसैले म बेला बेलामा नेपाल घुम्न आइरहेको हुन्छु र मगरहरुको  संस्कार, संस्कृति, भाषा र हाम्रो सिक्किमको भाषा, संस्कृति पनि अधिकांश मेल खाने हुनाले विश्वभरका मगरहरुको भाषा, संस्कार, संस्कृति एकीकृत गराउँदै आदान–प्रदान गर्ने वातावरण मिलाउन यहाँका मगर संघसंग पनि अनुरोध गर्दछु ।